صعد * ( « وَمَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّه يَسْلُكْه عَذاباً صَعَداً » ) * جنّ : 17 . هر كه از ياد خدا اعراض كند عذاب سختى به او وارد نمايد * ( « كَلَّا إِنَّه كانَ لِآياتِنا عَنِيداً . ) * * ( سَأُرْهِقُه صَعُوداً » ) * مدثر : 16 و 17 . نه او بايات ما معاند بود حتما او را بعقبه يا عذاب سختى ميرسانم . صحاح عذاب صعد را عذاب شديد گفته . يَصَّعَّدُ * ( « يَجْعَلْ صَدْرَه ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ . . . » ) * انعام : 125 . اصعد بمعنى صعود و از باب تفعل است و دلالت بر تكلَّف دارد يعنى : سينهء او را بسيار تنگ گرداند گوئى در آسمان به سختى بالا ميرود . هر قدر به آسمان بالا رويم هوا رقيق و اكسيژن كم شده نفس تنگ خواهد گرديد . اين از علوم قرآن است . صعيد : چهار بار در قرآن آمده است ، * ( « فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً . . . » ) * نساء : 43 ، مائده : 6 . * ( « وَإِنَّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعِيداً جُرُزاً » ) * كهف : 8 . * ( « فَتُصْبِحَ صَعِيداً زَلَقاً » ) * كهف : 40 . صحاح آن را خاك گفته و از ثعلب روى زمين ( وجه الارض ) نقل مىكند . قاموس گويد : خاك ، يا وجه الارض . راغب گفته : صعيد به روى زمين گفته مىشود و بقولى غبار بر خاسته است . در مجمع فرموده : صعيد روى زمين است كه بى علف و بى درخت باشد و از زجاج نقل كرده كه گويد : خلافى ميان اهل لغت نمىبينم كه صعيد بمعنى روى زمين است . آنگاه فرموده : اين موافق مذهب اصحاب ماست كه فرموده‌اند تيّمم بر سنگ جايز است خواه روى آن خاك باشد يا نه . در جوامع الجامع فرموده : زجاج گويد : صعيد وجه الارض است خاك باشد يا سنگ بى خاك . اگر تيّمم كننده دست به سنگ زده مسح نمايد آن طهور است . مذهب ابو حنيفه نيز اين است . و آن از ائمهء هدى عليهم السلام روايت گرديده . پس همانطور كه از اهل بيت عليهم السلام نقل شده و آيهء 8 كهف دلالت دارد صعيد مطلق وجه الارض است نه